Ο άγνωστος εχθρός,Χάρολντ Πίντερ

Δημοσιεύματα

Η κρυφή θεατρικότητα των περαστικών

Ηταν ασφαλώς το έργο του Σερέφα η αφορμή για τη νέα επίσκεψή μου στη Θεσσαλονίκη. Στο βάθος, όμως, ένιωθα την ανάγκη να συμμετάσχω από τη μεριά μου στον εορτασμό για τα τριάντα χρόνια της «Πειραματικής Σκηνής», να τονίσω την προσφορά της στην κατοχύρωση ενός αστικού χώρου καλλιτεχνικής έκφρασης που καλύπτει όλη σχεδόν τη μεταπολιτευτική περίοδο της συμπρωτεύουσας.

Γοητευόμαστε από την ήρεμη προσφορά της «Σκηνής» και ομολογώ ότι ζηλεύουμε τη θέση της στην πόλη. Γιατί στην Αθήνα, με τις τριακόσιες και βάλε σκηνές, είναι ζήτημα αν υπάρχει «Πειραματική Σκηνή της Τέχνης». Μας λείπει στον συφερτό της αθηναϊκής υπερπροσφοράς η αυστηρή αθωότητα απέναντι στην τέχνη και επιστήμη, που ακτινοβολεί το θεσσαλονικιώτικο θέατρο τέχνης. Η «Πειραματική Σκηνή της Τέχνης» έχει επιβάλει μια προσωπικότητα και ένα ήθος στα καλλιτεχνικά πράγματα της Θεσσαλονίκης που την καθιστούν συμπληρωματικό πόλο στο Κρατικό Θέατρο της πόλης, βασικό παράγοντα του ελληνικού θεάτρου εν γένει.

Επιλέγει φέτος, παρά τα εμπόδια που θέτει η κρίση, να υπενθυμίσει την πορεία της με ένα πλούσιο σε Ελληνες και ξένους συγγραφείς πρόγραμμα. Ανάμεσά τους και ένα από τα παιδιά της «Τέχνης», ο Σάκης Σερέφας -ο οποίος μετά την επιτυχία του «Λιωμένου Βούτυρου» είναι πια γνωστός και στην Αθήνα- με ένα νέο έργο, το «Θα σε πάρει ο δρόμος».

Οπως συνήθως, η νέα παράσταση του Θεσσαλονικιού συγγραφέα εντάσσεται στο μεταδραματικό θέατρο. Ο Σερέφας επιχειρεί τη σήμανση της κρυφής θεατρικότητας των προσώπων της πόλης του -της κάθε πόλης-, την υπενθύμιση της δραματικής τους αναγκαιότητας και του διαλόγου που αναπτύσσεται ανάμεσα στη μορφή του κάθε διαβάτη, κατοίκου ή ταξιδιώτη και το αστικό τοπίο που τον καθορίζει. Σχηματίζεται έτσι μια άλλη πόλη, με τη φύση που της χαρίζει ο Καλβίνο, οικεία και παραμυθική, γεμάτη θαύματα, μαγνητισμό και ψυχική ενέργεια.

Ο Σερέφας προσπαθεί να συγκρατήσει το υλικό της αφθαρσίας πίσω από τον μανδύα του αγοραίου και φευγαλέου. Τα πρόσωπά του έχουν κάτι το κοντινό και μακρινό, τα αναγνωρίζουμε χωρίς να τα γνωρίζουμε. Είναι οι περαστικοί με τους οποίους συναντήθηκε κάποτε το βλέμμα μας και όμως τους αρνήθηκε τον στοχασμό και τη συμπάθεια.

Υπερβολική συστολή απέναντι στο κείμενο

Το βιβλίο του Σερέφα μεταφέρεται στη σκηνή της «Τέχνης» σαν σπονδυλωτή -επιθεωρησιακής δομής- πρόσκληση ιστοριών και προσώπων που διαβαίνουν βιαστικά και ανυποψίαστα, πριν τα πάρει ο δρόμος. Η παράσταση έχει σκηνοθετηθεί από την Ερση Βασιλικιώτη με αγάπη και φροντίδα. Ακολουθώντας τη γερμανική σχολή της δημιουργικής χρήσης του βίντεο (της Λίλας Σωτηρίου) ως μέσου σκηνικής αποκάλυψης και ενδοσκόπησης, η σκηνοθέτιδα εντάσσει τις μορφές του Σερέφα στο πεδίο της εικόνας και του ονείρου. Ενιωσα ωστόσο ότι υπάρχει στη διδασκαλία της υπερβολική συστολή απέναντι στο κείμενο. Χρειάζεται κι άλλη δουλειά, ώστε ο κόσμος του Σερέφα να γίνει η βάση μιας πιο περίπλοκης, περισσότερο ενεργής «μεταδραματικής» πρότασης.

Ενα άλλο πρόβλημα της παράστασης υπήρξαν οι ερμηνείες. Η υποκριτική της ανοικτής σκηνής θέλει προγύμναση, έλεγχο των μέσων, εξάσκηση. Αρκεί να δει κανείς την Εφη Σταμούλη και την αύρα της μορφής της για να διδαχθεί τον τρόπο με τον οποίο η εσωτερικότητα γίνεται το εργαλείο ανάδυσης αισθημάτων. Οι περισσότεροι, αντίθετα, από τους ηθοποιούς (Κυριάκος Δανιηλίδης, Ελένη Δημοπούλου, Νίκος Λύτρας, Στάθης Μαυρόπουλος, Μάριος Μεβουλιώτης και Μαριέττα Σπηλιοπούλου) κατέφυγαν στη λύση της λαϊκής φιγούρας για την κατάδειξη του αγοραίου χαρακτήρα των προσώπων τους. Τα πρόσωπα του Σερέφα ανήκουν, όμως, στη μαγική πλευρά της πόλης. Ο ρεαλισμός είναι το ρούχο που εναποθέτουν στη σκηνή για να αποδοθούν γυμνά και ευάλωτα στον θεατή τους.

Έντυπο: Ελευθεροτυπία

Συντάκτης: Γρηγόρης Ιωαννίδης

Ημερομηνία δημοσίευσης: 22.02.2010

Παράσταση: Θα σε πάρει ο δρόμος