«Θα θέλαμε για δώρο μια αποθήκη στο λιμάνι»

Αυτό τον καιρό στο στέκι της, το θέατρο «Αμαλία», παρουσιάζει τη γαλλική κωμωδία του Ζορζ Φεντό «Το έξυπνο πουλί» σε σκηνοθεσία Γιάννη Μόσχου. Μια διασκεδαστική παράσταση γοργών ρυθμών, που δείχνει: Από τη μια πλευρά τις αλλεπάλληλες γκάφες και την υποκριτική συμπεριφορά παντρεμένων αντρών στις ερωτικές απιστίες τους. Και από την άλλη, την εξυπνάδα και καπατσοσύνη των γυναικών, που τους επαναφέρουν στην τάξη (πρόσφατα ανέβηκε στην Πειραματική και η κωμωδία του Στάθη Μαυρόπουλου «Ο Δράκουλας στο Φαρ Ουέστ» σε σκηνοθεσία Δήμητρας Χουμέτη).

Μια κουβέντα λοιπόν για την επέτειο αυτή, τις δραστηριότητες και τα προβλήματα της Πειραματικής, με τον μετρημένο και νηφάλιο «καπετάνιο» της, τον Νικηφόρο Παπανδρέου.

Τριάντα χρόνια θεατρικής ζωής. Πώς θα το γιορτάσετε;

«Το γιορτάζουμε όλο το χρόνο, επιμένοντας δημιουργικά. Με έξι νέες παραγωγές και δύο επαναλήψεις, ένα πλούσιο ρεπερτόριο που περιλαμβάνει Φεντώ και Σερέφα, Σαίξπηρ και Πομερά, αρχαία ερωτικά επιγράμματα και Ρίτσο, μια παρωδία του Δράκουλα κι ένα σκυριανό παραμύθι, καθώς και τις "Προτάσεις" σαν υστερόγραφο της σεζόν. Καθώς δεν έχουμε πάρει ακόμη ούτε ένα ευρώ από την επιχορήγηση της προηγούμενης χρονιάς, μεγάλος ήταν ο πειρασμός να συρρικνώσουμε την τελευταία στιγμή την προγραμματισμένη δραστηριότητά μας, να περιορίσουμε τις παραγωγές, να αποχωριστούμε τους μισούς ηθοποιούς μας. Αλλά τότε θα ήταν κηδεία, όχι γιορτή. Φυσικά, αναμένουμε, όλα τα επιχορηγούμενα θέατρα, τις κινήσεις του νέου υπουργού Πολιτισμού, και πρώτα πρώτα την εκταμίευση, επιτέλους, της περσινής επιχορήγησης, αφού η φετινή δεν έχει καν ανακοινωθεί».

Δηλαδή, χωρίς επιχορήγηση δεν θα μπορούσατε να συνεχίσετε;

«Σίγουρα όχι. Το απαιτητικό ρεπερτόριο, η επιδίωξη της αισθητικής αρτιότητας των παραστάσεων, η απασχόληση μεγάλου για τα μέτρα μας αριθμού ηθοποιών (15-20 ετησίως), η ανάδειξη νέων συγγραφέων, σκηνοθετών, σκηνογράφων, η συμβολή στη διάδοση της θεατρικής παιδείας δεν είναι δυνατόν να γίνουν χωρίς επιχορήγηση. Διαφορετικά, με ποιο ηθικό δικαίωμα θα ζητούσαμε χρήματα των φορολογουμένων, και μάλιστα σε εποχή οικονομικής κρίσης; Οι επιχορηγήσεις στο θέατρο είναι αποδοτική επένδυση, με λίγα χρήματα γίνονται πάρα πολλά: ποτέ στο παρελθόν δεν είχε η θεατρική δραστηριότητα στην Ελλάδα τόσο πλούτο, τέτοια ποικιλία, τόσες υψηλές επιδόσεις. Να επαναλάβω ένα χαριτολόγημα: αν τα επιχορηγούμενα θέατρα κλείσουν, η δαπάνη για τα επιδόματα ανεργίας θα είναι πολύ υψηλότερη από εκείνη των επιχορηγήσεων! Αλλά υπάρχει και το σοβαρό επιχείρημα για τον πολιτισμό ως το "συγκριτικό μας πλεονέκτημα": υποθέτω ότι όσοι αναφέρονται σ' αυτό εννοούν και το σύγχρονο πολιτισμό, όχι μόνο τις αρχαιότητες».

Να θυμηθούμε το ξεκίνημα;

«Τον Οκτώβριο του 1979, με μια ομάδα αποφοίτων της Δραματικής Σχολής του ΚΘΒΕ (σ.σ. Χρήστος Αρνομάλλης, Εφη Σταμούλη, Νίκος Σεργιανόπουλος, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη κ.ά.). Είχαμε τη συμπαράσταση του σωματείου "Τέχνη" και την ευγενική φιλοξενία της Ρούλας Πατεράκη στο θέατρο "Άδωνις". Στην πρώτη σεζόν, το "Ονειρο καλοκαιρινής νύχτας" σε σκηνοθεσία Κόλιν Χάρις και "Η πόλη" της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Νίκου Χουρμουζιάδη (πρώτο ανέβασμα έργου της στην πατρίδα της). Ακολούθησε η "Οδύσσεια", για θεατές κάθε ηλικίας. Δόθηκαν έτσι από την αρχή οι τρεις άξονες της δράσης μας: σύγχρονο ρεπερτόριο "ανήσυχων" έργων, κλασικά κείμενα κοιταγμένα με φρέσκια ματιά, θέατρο υψηλών προδιαγραφών για τα παιδιά. Αυτοί οι άξονες ισχύουν πάντα, μόνο που στα τελευταία χρόνια τα σύγχρονα έργα, ελληνικά και ξένα, συνήθως άπαιχτα, έχουν γίνει περισσότερα».

Επειτα από 30 χρόνια, η πυξίδα και η ρότα πορείας παραμένουν σταθερές ή έχουν αλλάξει;

«Ο κόσμος γύρω μας αλλάζει, το θέατρο αλλάζει, το κοινό αλλάζει, επομένως, ελπίζω, αλλάζουμε κι εμείς. Ταυτόχρονα προσπαθούμε να μείνουμε σταθεροί σε μερικές αρχές, χωρίς τις οποίες η τέχνη μας χάνει την ψυχή της, γίνεται υπόθεση του μάρκετινγκ. Και πάντως δεν αλλάζει ο γενικός στόχος, που συνοψίζεται σε ένα σλόγκαν του Αντουάν Βιτέζ που δεν έχω κουραστεί να επαναλαμβάνω: "Ελιτίστικο θέατρο για όλους!". Ο Μπρεχτ το έλεγε αλλιώς: "Δημοκρατία είναι η διεύρυνση του στενού κύκλου των ειδημόνων"».

Τι σας κάνει περήφανο σ' αυτή την πολύχρονη διαδρομή;

«Το γεγονός ότι μπόρεσε να επιβιώσει ένα μεγάλο (τηρουμένων των αναλογιών) επαγγελματικό θέατρο ρεπερτορίου έξω από την επικράτεια των Αθηνών. Και κυρίως η αίσθηση ότι χωρίς εμάς το θεατρικό τοπίο της Θεσσαλονίκης δεν θα ήταν το ίδιο».

Είστε συνταξιούχος πλέον πανεπιστημιακός. Εχετε σκεφθεί την αποχώρησή σας κι από την Πειραματική; Το μέλλον της;

«Το ζήτημα με απασχολεί από χρόνια, και μερικές φορές δοκίμασα να το θέσω σε "παλιά" μέλη του θιάσου, που όμως αρνούνται να με πάρουν στα σοβαρά, λέγοντας ότι ψαρεύω κομπλιμέντα. Κανείς δεν είναι αναίσθητος σ' αυτή την εμπιστοσύνη και σ' αυτήν την τρυφερότητα, όσο γερνάμε η κοκεταρία μας μεγαλώνει. Ωστόσο, θα έρθει η στιγμή που δεν θα έχω πια υγεία ή αντοχές ή απλώς κέφι. Τότε νομίζω ότι κάποιοι από τους πιο έμπειρους θα ανασκουμπωθούν και θα πάρουν τη σκυτάλη, για να συνεχιστεί η ωραία περιπέτεια. Η ζωή απεχθάνεται το κενό».

Σας φοβίζει το βάρος του χρόνου; Πώς θα θέλατε να σας θυμούνται;

«Και ποιον δεν φοβίζει; Πιστεύω ότι όλα τελειώνουν εδώ, αλλά να σε θυμούνται οι δικοί σου άνθρωποι, να σε μνημονεύουν με χιούμορ, να γελούν με τις μανίες σου ή να μιμούνται την ελαττωματική σου άρθρωση, ναι, αυτό είναι μια παρηγοριά. Η μνήμη είναι το μοναδικό αντίδοτο στο θάνατο. Μήπως ν' αλλάξουμε θέμα;»

Μια ευχή για το μέλλον;

«Για το πολύ άμεσο μέλλον, το καλύτερο δώρο γενεθλίων θα ήταν μια αποθήκη στο Λιμάνι. Ηταν ωραία ιδέα να αφιερωθεί στο λιμάνι μια προβλήτα στις τέχνες, αλλά είναι απίστευτο ότι απουσιάζει παντελώς το θέατρο από κει. Ενώ υπάρχουν τέσσερις πανομοιότυπες κινηματογραφικές αίθουσες, που λειτουργούν δέκα μέρες το χρόνο, στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου, και τον υπόλοιπο καιρό είναι συνήθως κλειστές και θεοσκότεινες! Το θέατρο θα προσθέσει ζωή στο χώρο. Μου φαίνεται αυτονόητο. Αεροβατώ;»