Ο Μικρός Πρίγκιπας,Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ

Δημοσιεύματα

Στην ίδια σκηνή οι καταδίκες Στακτόπουλου-Παγκρατίδη

Πρόκειται για την καταδίκη του Γρηγόρη Στακτόπουλου για τη δολοφονία του Αμερικανού δημοσιογράφου Τζορτζ Πολκ (1948) και την εκτέλεση του Αριστείδη Παγκρατίδη, που καταδικάστηκε σε θάνατο ως ο «Δράκος του Σέιχ Σου» (1963). Τις δύο υποθέσεις παρουσιάζει κάθε Παρασκευή και Σάββατο (έως 26/02), με τη μορφή του «θεατρικού ντοκιμαντέρ», η Πειραματική Σκηνή της Τέχνης, στο θέατρο «Αμαλία»,στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για τις υποθέσεις δύο ανθρώπων που σήμερα, κατά γενική πεποίθηση, θεωρούνται τα αθώα θύματα μιας πολιτικής σκοπιμότητας που αναζητούσε ενόχους. Η υπόθεση Παγκρατίδη είναι μάλιστα και το θέμα του νέου μυθιστορήματος του Θωμά Κοροβίνη, με τίτλο «Ο γύρος του θανάτου», αλλά και του θεατρικού έργου που ετοιμάζει ο Σάκης Σερέφας.

«Σε μια κόλλα χαρτί» είναι ο τίτλος του έργου, που έγραψε ο ηθοποιός της Πειραματικής Σκηνής της Τέχνης Στάθης Μαυρόπουλος. Είναι και ο ίδιος πρωταγωνιστής μιας σχεδόν παρόμοιας περιπέτειας όταν, λόγω συνωνυμίας, πέρασε τρεις μέρες στο κρατητήριο, δικάστηκε και καταδικάστηκε σε χρηματική ποινή, που βαραίνει πλέον το ποινικό του μητρώο, εξαιτίας του παραλογισμού ενός γραφειοκρατικού συστήματος, που δεν μπαίνει στον κόπο να ξεχωρίσει την αλήθεια από την αληθοφάνεια. «Με τύλιξαν κι εμένα σε μια κόλλα χαρτί. Είμαι πλέον ένας άνθρωπος που καταδικάστηκε για μια παρανομία που δεν έκανε ποτέ, αναγκασμένος να δείχνω το χαρτί του δικαστηρίου σε κάθε τροχονομικό ή αστυνομικό έλεγχο. Οχι για να αποδείξω ότι δεν είμαι ένοχος, αλλά ότι πλήρωσα την ποινή μου», λέει ο ίδιος. Μια περιπέτεια που ακόμη δεν έχει ξεπεράσει. «Πόσω μάλλον όταν, ακόμη και σήμερα, αστυνομικοί με κουκούλες μπορεί να σε πλησιάσουν στα καλά καθούμενα και να βρεθείς ξαφνικά στη φυλακή, χωρίς να έχεις κάνει κάτι. Είμαι πολύ επιφυλακτικός με τις μεθόδους της Αστυνομίας. Τελικά, δεν ξέρω ποιος μας προστατεύει πραγματικά».

Ο εφιάλτης των αθώων

Για να γράψει το έργο, ο Στ. Μαυρόπουλος έκανε έρευνα επί μήνες. Το κείμενο περιορίζεται σκόπιμα στη σύνθεση σπαραγμάτων από επίσημα ντοκουμέντα, καταθέσεις μαρτύρων, αγορεύσεις δικαστικών, δημοσιεύματα εφημερίδων, αλλά και σημεία από το βιβλίο του ίδιου του Στακτόπουλου, που μπήκαν αυτούσια στο έργο. «Δεν είμαι ούτε δημοσιογράφος ούτε ιστορικός. Τα σημεία αυτά παίζονται πάνω στη σκηνή από τους ηθοποιούς, σ' αυτό το "θεατρικό ντοκιμαντέρ". Τον όρο τον φτιάξαμε εμείς, ακριβώς επειδή το έργο είναι γραμμένο σαν ντοκιμαντέρ και αφορά αληθινές ιστορίες». Σκοπός του δεν είναι να ρίξει φως στις δύο σκοτεινές υποθέσεις. Αντικείμενο της παράστασης είναι οι ανθρώπινες περιπτώσεις, η διαδικασία κατασκευής ενόχων, ο εφιάλτης των αθώων που μπλέκονται στα γρανάζια ενός απάνθρωπου μηχανισμού. Αυτό το στοιχείο άλλωστε έρχεται να συνδέσει δύο πρόσωπα τόσο διαφορετικά μεταξύ τους, ως προς την κοινωνική θέση, το μορφωτικό επίπεδο, την ιδεολογία. Και αυτό εξηγεί γιατί αυτές οι δύο αυτοτελείς ιστορίες ενώθηκαν σε μία ενιαία παράσταση. «Δεν σκοπεύω κάπου. Είμαι ηθοποιός και υπηρετώ το θέατρο από την πλευρά της υποκριτικής. Εχω άποψη για τις δύο υποθέσεις, αλλά δεν την παραθέτω στο έργο. Παραθέτω μόνο τα γεγονότα, τις στιγμές αυτών των υποθέσεων και ο θεατής μπορεί να οδηγηθεί στα δικά του συμπεράσματα. Θέλω απλώς να δείξω την ανθρώπινη πλευρά σ' αυτές τις δύο σκοτεινές υποθέσεις», τονίζει ο δημιουργός.

Ο Στ. Μαυρόπουλος σκηνοθετεί την ενότητα του Γρ. Στακτόπουλου. Την ενότητα του Α. Παγκρατίδη σκηνοθετεί η Ελένη Δημοπούλου.

Οι δύο υποθέσεις

Το Μάιο του 1948, ο 35χρονος Αμερικανός δημοσιογράφος Τζορτζ Πολκ, ανταποκριτής του CBS στην Ελλάδα και τη Μ. Ανατολή, είχε έρθει στη Θεσσαλονίκη, με την πρόθεση να εξασφαλίσει μια συνέντευξη στο βουνό από τον αρχηγό του Δημοκρατικού Στρατού Μάρκο Βαφειάδη. Λίγες μέρες αργότερα, βρέθηκε πυροβολημένος στο κεφάλι και δεμένος χειροπόδαρα, στον κόλπο του Θερμαϊκού. Τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου συλλαμβάνεται ως ύποπτος ο αγγλομαθής και με ΕΑΜικό και κομμουνιστικό παρελθόν δημοσιογράφος της εφημερίδας «Μακεδονία» και ανταποκριτής του «Ρόιτερ», Γρηγόρης Στακτόπουλος. Βασανίστηκε, «ομολόγησε», καταδικάστηκε και αποφυλακίστηκε υπό όρους το 1960. Πέθανε το 1998. Μέχρι σήμερα κατατέθηκαν τέσσερις αιτήσεις για ακύρωση της δίκης (1977, 1999, 2002, 2006), οι οποίες απορρίφθηκαν. Θεωρείται πιθανό η δολοφονία Πολκ να είναι ενέργεια των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών ή ελληνικών ακροδεξιών κύκλων, προκειμένου να μην υπάρξει διεθνής προβολή στις απόψεις των «συμμοριτών».

Το 1963, ο Αριστείδης Παγκρατίδης, ένας 23χρονος με σεξουαλικές ιδιαιτερότητες, που εκδιδόταν για να επιβιώσει, σχετιζόταν με πόρνες και τραβεστί και ήταν ηδονοβλεψίας, συλλαμβάνεται και κατηγορείται για τα ανεξιχνίαστα εγκλήματα του «Δράκου τού Σέιχ Σου». Η Αστυνομία, με το κύρος της τραυματισμένο από την υπόθεση της δολοφονίας του Γρηγόρη Λαμπράκη, χρειάζεται επειγόντως έναν ένοχο. Του υπόσχονται ότι αν ομολογήσει, θα γλιτώσει με μικρή ποινή. Στη δίκη παραδέχεται τα πάντα. Καταδικάζεται «τετράκις εις θάνατον» και εκτελέστηκε το 1968.

Έντυπο: Ελευθεροτυπία

Συντάκτης: Σάκης Αποστολάκης

Ημερομηνία δημοσίευσης: 24.01.2011

Παράσταση: Σε μια κόλλα χαρτί