Τζιτζιμιτζιχοτζιριά,Στέλλα Μιχαηλίδου

Δημοσιεύματα

Έφη Σταμούλη: «Ο Μπέκετ δείχνει πόσο δύσκολη είναι η επικοινωνία»

Ο Χαμ, ένας ανάπηρος αφέντης και εξουσιαστής, ζει το δικό του τέλος του κόσμου. Με μόνη συντροφιά τον υπηρέτη του Κλοβ και τους δύο γέρους γονείς του, που ζουν μέσα σε σκουπιδοτενεκέδες, ο ήρωας του Μπέκετ στο έργο «Το τέλος του παιχνιδιού» προσπαθεί να διαχειριστεί την κωμωδία και την τραγωδία της ίδιας της ζωής.

Η Έφη Σταμούλη υποδύεται στη σκηνή του Θεάτρου Τ (Αλ. Φλέμινγκ 16) με μαεστρία τον Κλοβ, έναν υπηρέτη που δεν μπορεί να καθίσει και που βρίσκεται σε μια σχέση εξάρτησης από το αφεντικό του. Κάποια στιγμή όμως θα αντιδράσει.

«Ο Μπέκετ δείχνει πόσο δύσκολη είναι η επικοινωνία, η αλληλεγγύη και η αγάπη ακόμα και όταν βρίσκεσαι απομονωμένος σ’ ένα καταφύγιο και δεν έχεις παρά μόνο τον άλλο για να πιαστείς», μάς δήλωσε η ηθοποιός απαντώντας σε ερωτήσεις μας.

Αντίθετα με την πεποίθηση πολλών πως ο Μπέκετ κάνει ένα σοβαρό και βαρύ θέατρο, η Γλυκερία Καλαϊτζή που σκηνοθετεί την παράσταση επιχείρησε να δώσει και την χιουμοριστική πλευρά του έργου. «Αν δεν αντιμετωπίσεις τον Μπέκετ με παιγνιώδη τρόπο, απλώς δεν τον υπηρετείς σωστά», σχολίασε η κυρία Σταμούλη.

Όσο για την Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης», από την οποία ανεβαίνει το έργο, είπε: «Από την εποχή που είχε τη δική της στέγη νοσταλγώ τα πάντα». Και συμπλήρωσε: «Σήμερα όλα έχουν αλλάξει, αλλά για να τελειώσω με μια φράση που επαναλαμβάνεται συχνά μέσα στο έργο: “Κάτι τραβάει το δρόμο του”».

-Πώς ένας ανάπηρος γίνεται αφέντης σε έναν υπηρέτη που δεν μπορεί να καθίσει και στους γονείς του που «έχουν χάσει τα πόδια τους» και ζουν σε σκουπιδοτενεκέδες; 

-Όλη η ματαιότητα της ανθρώπινης ύπαρξης, η γελοιότητα της ματαιοδοξίας κατά το απειροελάχιστο φωτεινό πέρασμα του ανθρώπου μέσα από το σκοτάδι της αιωνιότητας, συνοψίζεται με τρόπο καθηλωτικό από αυτόν τον σπουδαίο ποιητή του 20ού αιώνα που ακούει στο όνομα Σάμουελ Μπέκετ. Τι πιο γελοίο από την άσκηση εξουσίας που ασκεί ένας τυφλός ανάπηρος πάνω σε έναν μικρονοϊκό υπηρέτη που δεν μπορεί να καθήσει και προσπαθεί να εκτελέσει διαταγές κλεισμένος σε ένα χώρο ο οποίος περιβάλλεται από το απόλυτο τίποτα!

-Τι ήθελε να μεταφέρει ο Μπέκετ στο θεατή με αυτό το έργο; Και τι σήμαινε η εποχή στην οποία γράφτηκε το κείμενο;

-«Γεννιόμαστε καβάλα στο τάφο» λέει ο Βλαντιμίρ στο “Περιμένοντας τον Γκοντό”, «Το τέλος βρίσκεται κιόλας μέσα στην αρχή,κι ωστόσο συνεχίζουμε» λέει ο Χαμ στο “Τέλος του παιχνιδιού”, κι ο Μπέκετ, που γράφει τα έργα του λίγο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μας βάζει με τρόπο αμείλικτο μπροστά στο αναπόφευκτο και τελεσίδικο τέλος. Μοιάζει να λέει πως μόνο η αγάπη μπορεί να κάνει το πέρασμά μας από τη γη «φωτεινό». Ταυτόχρονα όμως δείχνει πόσο δύσκολη είναι η επικοινωνία, η αλληλεγγύη και η αγάπη ακόμα και όταν βρίσκεσαι απομονωμένος σ’ ένα καταφύγιο και δεν έχεις παρά μόνο τον άλλο για να πιαστείς. Είναι πιο εύκολο να μπαίνεις σ’ έναν ρόλο  «αφέντη» ή  «δούλου» απ’ το επικοινωνήσεις ουσιαστικά με το διπλανό σου. Επιμένω όμως ότι, όπως πολύ σωστά έγραψε η Χριστίνα Τσίγκου, που σκηνοθέτησε, παραμονές της δικτατορίας, το έργο στο Κρατικό, αυτό που βρίσκεται στον βαθύτερο πυρήνα του έργου του είναι η «τονωτική δύναμη της αγάπης».

-Ο Κλοβ ετοιμάζει τη βαλίτσα του για να φύγει, παρατηρεί σιωπηλά το αφεντικό του όμως δε φεύγει από τη σκηνή. Γιατί;

-Ο Κλοβ υποφέρει και υπομένει τον Χαμ, αποφασίζει από την αρχή του έργου ότι θα φύγει, ότι θα τον εγκατελείψει επιτέλους, αλλά διαρκώς αναβάλλει την εκτέλεση αυτής της απόφασης. Διστάζει να κάνει το οριστικό βήμα. Ο Μπέκετ αφήνει ανοιχτό το φινάλε. Βλέπουμε τον Κλοβ, ντυμένο με ρούχα εξόδου και με μια βαλίτσα στο χέρι, να μένει ακίνητος παρακολουθώντας τον Χαμ να τον φωνάζει. Το ίδιο ανοιχτό φινάλε ακολουθεί ο Μπέκετ και στο Περιμένοντας τον Γκοντό. Εάν θέλουμε να είμαστε αισιόδοξοι θα φανταστούμε πως ο Κλοβ μόλις σβήσουν τα φώτα θα κάνει το βήμα προς την έξοδο. Διαφορετικά θα εξακολουθήσει να υποφέρει απειλώντας πως μια μέρα θα φύγει, μέχρι να του δώσει ο θάνατος τη λύση που δε δίνει ο ίδιος.

-Τελειώνει εν τέλει το παιχνίδι;

-Τελειώνει ή ξαναρχίζει αενάως; Μ’ αυτό το αναπάντητο ερώτημα τελειώνει ο Μπέκετ το έργο.

-Στην αρχή του έργου βλέπουμε τον Κλοβ να υπηρετεί το αφεντικό του. Στην πορεία όμως λέει ψέματα. Αντιδρά. Τι είναι αυτό που τον κάνει να αλλάξει στάση;

-Μα το παιχνίδι!

-Πολλοί θεωρούν πως ο Μπέκετ κάνει ένα σοβαρό και βαρύ θέατρο. Είναι έτσι; Και τι θέση έχει το χιούμορ στα  έργα του;

-Ο Μπέκετ μιλά για πολύ σοβαρά ζητήματα, αλλά το κάνει με καταλυτικό χιούμορ. Θα μπορούσα ακόμη και να ισχυριστώ πως είναι ένας λαϊκός συγγραφέας, κόντρα στη κοινή αντίληψη ότι είναι «δύσκολος, βαρύς και μόνο για τους μυημένους». Αν δεν αντιμετωπίσεις τον Μπέκετ με παιγνιώδη τρόπο, απλώς δεν τον υπηρετείς σωστά.

-Πρόκειται για ακόμη μια παραγωγή της Πειραματικής Σκηνής της «Τέχνης». Πώς νιώθετε για αυτή την ομάδα; Τι ονειρεύεστε για αυτήν; Και υπάρχει κάτι που νοσταλγείτε από την εποχή που είχε τη δική της στέγη;

-Από την εποχή που είχε τη δική της στέγη νοσταλγώ τα πάντα. Σήμερα όλα έχουν αλλάξει, αλλά για να τελειώσω με μια φράση που επαναλαμβάνεται συχνά μέσα στο έργο: «Κάτι τραβάει το δρόμο του».

Έντυπο: http://www.typosthes.gr

Συντάκτης: Λεμονιά Βασβάνη

Ημερομηνία δημοσίευσης: 18.05.2017

Παράσταση: Το τέλος του παιχνιδιού